KOMENTARI UPCG
Prema izvještaju Svjetske banke, tj. Međunarodne finansijske korporacije (IFC) o lakoći poslovanja za 2009.godinu, Crna Gora je po ukupnim pokazateljima nazadovala sa 84. na 90. mjesto. Kao najveće pogoršanje po ovom izvještaju istaknuto je ono u oblasti dobijanja građevinskih dozvola dok, sa druge strane, za značajno poboljšanje u poslovanju preduzeća izvještaj navodi oblast finansiranja tj. dobijanja kredita.
Komentari Unije poslodavaca Crne Gore (UPCG) na IFC izvještaj, po pojedinim kriterijumima, su:
- Otpočinjanje biznisa - Što se tiče otpočinjanja biznisa, podaci IFC se sastoje iz analize procedura potrebnih za dobijanje svih neophodnih dozvola i licenci, ovjeravanje, dobijanje raznih potvrda koje su potrebne za formalni početak rada preduzeća, s tim što je pretpostavljeno da su sve te informacije već poznate preduzetniku i da učesnici pomenutog procesa nisu korumpirani. Kao što je poznato, broj procedura potrebnih za otpočinjanje biznisa u Crnoj Gori je 15 i po tome "prednjačimo" u regionu. Iż tog razloga, podsjećamo da je UPCG mnogo puta apelovala na nadležne da se smanji broj procedura potrebnih za otvaranje preduzeća i olakša ulazak u svijet biznisa, a da se troškovi otvaranja preduzeća svedu na najmanji mogući nivo.
- Građevinske dozvole - Kada su u pitanju građevinske dozvole, poznato je da se građevinske kompanije nalaze pod stalnim pritiskom inspekcija, da moraju da ispunjavaju zakonsku regulativu vezanu za dobijanje dozvola, bezbjednost na radu a, sa druge strane, odgovorni su pred investitorima u smislu ispunjavanja rokova i racionalizacije troškova. Zahvaljujući uključenosti UPCG u razmatranje novog Zakona o uređenju prostora i izgradnji objekata, vjerujemo da će novo zakonsko rješenje doprinijeti skraćenju broja administrativnih procedura, davanju većih ovlašćenja privrednim društvima, kako domaćim tako i stranim, kao i pojednostavljenju i jeftinijem postupku dobijanja građevinske i upotrebne dozvole. U dijelu IFC izvještaja koji obrađuje ovu oblast, navedeno je da je u Crnoj Gori potrebno proći 20 procedura za dobijanje građevinske dozvole (u Sloveniji ih ima 15, u Bosni i Hercegovini 16) za šta je u prosjeku potrebno 248 dana, dok su troškovi dobijanja građevinske dozvole čak 1.323,2% od prosječnog dohotka po glavi stanovnika (u Sloveniji 112%, Hrvatskoj 655%).
- Radna legislativa - U dijelu radne legislative, javnosti je poznato da je UPCG, učestvujući u radu na Nacrtu novog Zakona o radu, zastupala poziciju da radne odnose treba što više fleksibilizovati, posebno u dijelu broja i troškova procedura za zapošljavanje/otpuštanje radnika. Sličnu ocjenu daje i navedeni izvještaj po kome se troškovi otpuštanja radnika u Crnoj Gori predstavljaju kao veoma visoki – u prosjeku je potrebno 39 nedjeljnih zarada da bi se otpustio radnik, dok je u Srbiji, recimo, taj broj 25, a u Bosni 31.
- Zaštita investitora - Po IFC izvještaju, Crna Gora ima relativno dobar pokazatelj indeksa zaštite investitora (6,3 od maksimalnih 10). Stoga, UPCG cijeni da dobra pravna regulativa predstavlja ključni preduslov za donošenje odluke o investiranju, te i država i privreda imaju interes da nastave reforme koje bi jačale zaštitu investitora.
- Porezi - Pored toga što porezi čine ključnu stavku u državnim prihodima i krucijalni su za funkcionisanje privrede, oni mogu imati i negativan efekat, posebno na mala i srednja preduzeća, u smislu njihovog izbjegavanja i prelaska u neformalni sektor. UPCG cijeni da treba olakšati i uprostiti proces plaćanja poreza, posebno za MSP, a u cilju njihove efikasnije naplate. Po IFC, ukupan broj poreza koje godišnje plate crnogorska preduzeća je 89 (u Hrvatskoj 17, Makedoniji 40, Albaniji 44, Bosni 51, Srbiji 66), a vrijeme potrebno za plaćanje ovih poreza iznosi 372 sata godišnje (u Hrvatskoj 196 sati, Sloveniji 260, Srbiji 279).
- Međunarodna trgovina - Da bi preduzeće izvezlo robu iz Crne Gore, IFC izvještaj navodi da ono treba da pribavi 9 različitih dokumenata (u regionu je prosjek 6), za šta je potrebno 18 dana (u Srbiji 12, u Bosni i Hercegovini 16), a troškovi izvoza su u prosjeku 1710$ po kontejneru. Kada je uvoz u pitanju, potrebno je 7 dokumenata, 19 dana (Srbija 14, Makedonija 15) i 1910$ po kontejneru (najviše u regionu). Komentarišući ovaj dio IFC izvještaja, UPCG ističe da tarife, kvote i udaljenost od tržišta najvećim dijelom povećavaju cijenu robe i predstavljaju prepreku za nesmetanu trgovinu. Sporazumi (CEFTA, Sporazum o stabilizaciji i pridruživanju) koji se odnose na trgovinu umnogome olakšavaju trgovinu i smanjuju troškove, ali svakako treba nastaviti sa unaprjeđenjem carinske efikasnosti, transportne infrastrukture i smanjenju obima neophodne dokumentacije, a sve u cilju povećanja konkurentnosti na tržištu i ekonomskog rasta uopšte.
ekonomski savjetnik UPCG