U interesu motivacije i stimulisanja građana da planiraju svoje penzije i time rasterećuju državni budžet u budućnosti, neophodno je razmotriti uvođenje poreskih olakšica i drugih vidova podsticaja na uplate u penzione fondove.
Iako crnogorski Zakon o dobrovoljnim penzionim fondovima i prateća podzakonska akta predstavljaju dobru polaznu osnovu za sprovođenje reformi u ovoj oblasti, Unija poslodavaca Crne Gore (UPCG) cijeni da postojeći penzioni sistem u Crnoj Gori (sistem tzv. međugeneracijske solidarnosti) nema dugoročnu održivost. Razlog tome je što obavezni doprinosi za penzijsko osiguranje koje plaćaju zaposleni nisu dovoljni da pokriju penzije sadašnjih penzionera, te je država primorana da određena sredstva transferiše iz budžeta. Sa druge strane, razlog neefikasnosti postojećeg penzionog sistema u našoj zemlji je njegova nemogućnost da obezbijedi nivo standarda koji su građani imali prije penzionisanja.
Unija poslodavaca (UPCG), Savez sindikata (SSCG) i Atlas grupa osnivali su ove godine "Atlas penziju" – prvo Društvo za upravljanje dobrovoljnim penzionim fondovima u Crnoj Gori. od strane vođeno je upravo razlozima koji su za osnovu imali prepoznavanje značaja ovih fondova u reformskim procesima u Crnoj Gori. Međutim, u interesu njihovog boljeg funkcionisanja i podizanja životnog standarda građana potrebno je što prije definisati mogućnosti i opseg mjera za podsticanje uplata u dobrovoljne penzione fondove, pri čemu kao primjer može poslužiti i praksa država u okruženju . Recimo, u slovenačkom Zakonu o dohotku definisano je da svaki poslodavac koji uplaćuje za svoje zaposlene u penzione fondove, ima pravo na olakšice prilikom plaćanja poreza na dobit pravnih lica i poreza iz svoje djelatnosti, a ista je situacija i sa fizičkim licima koja samostalno uplaćuju u fondove. Za njih je predviđeno da iznos od 5,8% bruto plate imaju pravo da prijave kao olakšicu za plaćanje godišnjeg poreza na dohodak fizičkih lica. U Hrvatskoj su olakšice definisane na način što se na uplate ne plaćaju doprinosi, a ukupne uplate do iznosa od 1.800 eura godišnje umanjuju osnovicu za plaćanje godišnjeg poreza na dohodak fizičkih lica. Takođe, svaki građanin Hrvatske koji je član nekog dobrovoljnog penzionog fonda od države dobija dodatna podsticajna sredstva u maksimalnom iznosu od 166 eura na godišnjem nivou. Srbija je svojim poreskim sistemom predvidjela da se na uplate do 50 eura ne plaćaju doprinosi.
Na državnom nivou, sa ekonomske tačke gledišta, dobrovoljni penzioni fondovi predstavljaju ulaganje resursa u tekućem periodu s ciljem unapređenja budućih budžetskih ograničenja, i kao takvi mogu doprinijeti ekonomskom rastu i razvoju. Ovi fondovi utiču na smanjenje negativnog uticaja postojećeg pay-as-you-go penzionog sistema na tržište rada i makroekonomsku stabilnost, dok se njihov pozitivan efekat ogleda u uticaju na razvoj finansijskog tržišta. Višestubni penzioni sistemi predstavljaju djelotvornu podršku dohotku nakon penzionisanja, a osnovni ciljevi penzionih reformi, u skladu sa preporukama Svjetske banke i Međunarodnog monetarnog fonda, treba da budu smanjenje siromaštva, balansiranje potrošnje, kao i efikasna socijalna zaštita. Imajući u vidu navedeno, UPCG apeluje da što prije treba definisati mogućnosti i opseg mjera za podsticanje uplata u dobrovoljne penzione fondove.
Ana Karanikić
ekonomski savjetnik UPCG